Pankreas - Eşeysel Bezler

PANKREAS

✔ Midenin alt tarafında bulunan yaprak şeklindeki karma bezdir.
✔ Acini hücreleri ve langerhans adacıkları olmak üzere temel anlamda iki kısımdan oluşur.

✔ Acini hücreleri pankreas öz suyu üreterek enzim üretir. (Ekzokrin)

✔ Langerhans adacıkları ise hormon üreten hücreler içeren alfa ve beta bölgelerinden oluşmaktadır. (Endokrin)

İnsülin Hormonu
✔ Hedef Organ: Karaciğer ve tüm vücut hücreleri

✔ Sağlıklı bir insanda kandaki ortalama glikoz düzeyi 90mg/100ml’dir. Glikoz miktarı bu değerin üzerine çıktığında pankreastaki reseptörler bunu algılar ve beta hücrelerinden insülin hormonu salgılanır.
✔ Beyin hücreleri hariç tüm hücrelerin glikoz geçirgenliğini artırır.
✔ Glikozun fazlasının karaciğer ve kaslarda glikojen olarak depo edilmesini sağlar.
✔ Depo edilmiş glikojenin yıkılmasını önler.
✔ Protein ve yağ sentezini uyarır.

 

✔Az salgılanması: Kandaki glikoz miktarı normal düzeye düşürülemediğinden böbreklere gelen glikoz geri emilemez bu durum çok sulu bir idrar içinde glikoz olmasına yol açar. Buna Şeker hastalığı (Diyabet) denir.

 Tip 1 şeker hastalığı: Bağışıklık hücrelerinin beta hücrelerine saldırması nedeni ile insülin üretilemediğinden hayatları boyunca insülin almak zorundadırlar. Genellikle kalıtsaldır ve genç yaşlarda ortaya çıkar.


✔ Tip 2 şeker hastalığı: Hedef hücrelerdeki reseptör bozukluğu nedeni ile hücrelerin insüline tepki vermemesinden kaynaklanır. Sağlıklı beslenme, spor ve ilaç tedavisi ile hastalar normal bir yaşantı sürebilmektedir.

 

Glukagon Hormonu

✔ Hedef Organ: Karaciğer ve tüm vücut hücreleri

✔ Glikoz miktarı normal değerin altına indiğinde pankreastaki reseptörler bunu algılar ve alfa hücrelerinden glukagon hormonu salgılanır.
✔ İnsülin hormonunun antagonistidir.
✔ Karaciğerdeki glikojenin yıkımını sağlar ve glikoz salınımını artırır.
✔ Yağ dokularından yağların yıkımını sağlar.

EŞEYSEL BEZLER

✔ Dişi --> Yumurtalık, Erkek --> Testis

FSH ve LH etkisi ile hormon salgılar.
✔ Ergenlik dönemine kadar hormon salgılamazlar.
✔ Eşeysel bez hormonları steroid yapılı hormonladır.

 

Östrojen
✔ Hedef Organ: Rahim ve bazı vücut hücreleri

✔ Hipofizden salgılanan FSH etkisi ile ovaryum içerisinde bulunan folikülden ve LH etkisi ile korpus luteumdan salgılanır.
✔ Rahim iç dokusunun (endometrium) hücre bölünmesini artırarak kalınlaştırılmasını sağlar.

✔ Ayrıca ikincil eşey karakterlerin oluşmasını sağlar.


 Progesteron
✔ Hedef Organ: Rahim

✔ Hipofizden salgılanan LH etkisi ile korpus luteumdan, gebelik durumunda da plasentadan salgılanır.
✔ Rahimin iç duvarının embriyonun tutunabilmesi için hazır hale getirilmesini sağlar.
✔ Ayrıca hamilelik sürecinde rahimin kasılmasını önleyerek gebeliğin sürmesini sağlar.

✔ Gebelikte az salgılanması: Düşük meydana gelebilir.

Testosteron (Androjen)
✔ Hedef Organ: Testis ve bazı vücut hücreleri

✔ Hipofizden salgılanan LH etkisi ile testis içinde bulunan Leydig hücreleri tarafından üretilirler.
✔ Spermlerin olgunlaştırılmasını ve erkek üreme sisteminde bulunan yardımcı bezlerin gelişmesini sağlar.
✔ Ayrıca ikincil eşey karakterlerinin oluşturulmasını sağlar.

 

TİMÜS BEZİ

✔ Göğüs boşluğunda akciğerler arasında ve kalbin üst kısmında bulunan lenf sistemi ile bağlantılı bezdir.
✔ Yeni doğan bebeklerde çok büyüktür. Yaş ilerledikçe küçülür. Çocuklarda, maksimum aktivite ile çalışır.
✔ Timik Hormon (timozin) üretir. Bu hormon, T lenfositlerinin işlevsel özellik kazandırılmasında ve bu hücrelerin korunmasında görev alır.

 

EPİFİZ BEZİ

✔ Epitalamusta bulunur.
✔ Özellikle, karanlıkta Melatonin Hormonu salgılar. Bu hormon, biyolojik saati düzenler.

Tablet Versiyonu

Özel Ders

Sorular

1) Aşağıda pankreasın kan şekerini düzenlemesi şematize edilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kan şekerinin düzenlenmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) X, insülin olup kan şekerinin normal değere indirilmesini sağlar.

B) Y, glukagon olup kan şekerinin normal değere yükseltilmesini sağlar.

C) Kandaki X düzeyinin artması karaciğerdeki glikojenlerin hidroliz edilmesini sağlar.

D) X ve Y antagonist etki gösterir.

E) Kandaki Y düzeyinin artması yağ sentezini yavaşlatır.

2) Aşağıdaki hormonlardan hangisinin salgılanması kandaki glikoz miktarı üzerine doğrudan etki göstermez?

A) İnsülin           B) Kortizol          C) Adrenalin
          D) Glukagon           E) Aldosteron

 

3) Aşağıda hormon ve canlı vücuduna etkisi eşleştirilmiştir. Yapılan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

A) ADH – Suyun böbreklerden geri emilimini sağlama

B) FSH – Testislerden testosteron hormonu salgılatma

C) LTH – Süt bezlerinin gelişmesini sağlama

D) Adrenalin – Derideki kan damarlarını daraltma

E) İnsülin – Kan şekerinin normal değere indirme

4)  Hipofiz H.             Hedef Organ         Hormon

     I. ACTH        -->       Adrenal Bez    -->    Adrenalin

     II. LH             -->       Testis             -->  Testosteron

    III. MSH         -->       Pankreas        -->       İnsülin

    IV   TSH         -->       Tiroit Bezi       -->      Tiroksin

Yukarıda hormonlar arasındaki feed back mekanizması verilmiştir.

Hangi mekanizma yanlış verilmiştir?

A) Yalnız III            B) I ve III             C) II ve IV
            D) I, II ve IV              E) II,III ve IV

5) Sağlıklı bir dişide üreme sistemi aşağıdaki hormonlardan hangisinin üretimini gerçekleştirebilir?

A) LH          B) Progesteron          C) Prolaktin
            D) FSH                   E) Oksitosin