OMURGALILAR ŞUBESİ

 

✔ Embriyonik dönemde notokordları vardır. Notokord daha sonra omurga halini alır.
✔ Sinir şeridi sırt bölgesinden geçer.
✔ Kemik ya da kıkırdaktan oluşmuş iç iskelet bulunur.
✔ Embriyonik gelişmelerinin ilk evrelerinde solungaç yarıkları bulunur. (Solungaç yarığı; gaz alışverişi ve beslenmede rol oynar.)

✔ Kuyrukları vardır. (Bazı omurgalıların kuyrukları sadece embriyonik dönemde görülür.)
✔ Kapalı kan dolaşımı görülür.
✔ Alyuvar içerisinde hemoglobin taşıdıklarından kanları kırmızıdır.
✔ Böbreklere sahiplerdir.
✔ Ayrı eşeylidirler. (Genellikle)
✔ Omurgalılar balıklar, amfibiler, sürüngenler, kuşlar ve memeliler olmak üzere beş sınıfta incelenir.

1) Balıklar

✔ Denizlerde ve tatlı sularda yaşarlar.

✔ Vücutları pullarla kaplıdır. (Pulsuz balıklarda vardır.)

✔ Solungaç solunumu yaparlar.

✔ Kalpleri iki odacıklıdır. Küçük kan dolaşımı görülmez.

✔ Soğukkanlı canlılardır. Vücut sıcaklıkları değişkendir.

✔ Azotlu boşaltım atıkları amonyaktır.

✔ İç iskeletlerinin kemik ya da kıkırdaktan oluşması durumuna göre iki kısımda incelenirler.

a) Kıkırdaklı Balıklar

✔ Kıkırdaktan yapılmış iç iskelete sahiplerdir.

✔ Genellikle tuzlu sularda yaşarlar.

✔ Yüzme keseleri yoktur. Bu nedenle, su içerisinde batmamak için sürekli hareket etmek zorundadırlar. (Yüzme kesesi: balığın gaz alışverişine yardım ederek,  balığın su içerisinde batmadan kalmasına yardımcı olan bir yapıdır.)

✔ İç döllenme görülür. (Bazıları yavrularını kalın bir kabuk içerisinde suya bırakır. Bazıları ise doğurur.)

Örnek: köpek balıkları, vatoz ve tırpanalar

b) Kemikli Balıklar

✔ Tüm omurgalı hayvanlar içerisinde tür sayısı en fazla olan gruptur. Günümüzde yaklaşık 30000 türü olduğu saptanmıştır.

✔ Kemikten oluşmuş bir iç iskelete sahiptirler.

✔ Yüzme keseleri bulunur.

✔ Dış döllenme dış gelişme görülür. (iç döllenme görülen kemikli balıklar da vardır.)

✔ Solungaç solunumu yaparlar.

Örnek: Levrek, Ton balığı, Hamsi balığı, Alabalık…

2) Amfibiler (İki Yaşamlılar): Yaşamlarının bir kısmını suda bir kısmını karada geçirdikleri için bu ismi almışlardır.

✔ Göllerde, su birikintilerinde, nehirlerde, nemli veya suya yakın yerlerde yaşarlar.

✔ Gelişmelerinde başkalaşım (metamorfoz) görülür.

 

Metamorfoz: Yumurtadan çıkan yavru, yumurta içerisinde gelişimini tamamlayamadığından ergin bireye benzemeyen larva durumundadır. Larva gelişimini dışarıda tamamlayarak ergin birey haline dönüşür. Bu gelişime metamorfoz (başkalaşım) denir.

Larva: ✔ Suda yaşar.
           ✔ Solungaç solunumu yapar.

           ✔ Azotlu boşaltım atığı amonyaktır.

 

Ergin: ✔ Karada yaşar.
           ✔ Akciğer ve deri solunumu yapar.

           ✔  Azotlu boşaltım atığı üredir.

✔ Derileri çıplak ve nemlidir.

✔ Kalpleri 3 odacıklıdır. Temiz ve kirli kan kalplerinde karıştığından vücuda karışık kan gider.

✔ Soğukkanlı canlılardır. Vücut sıcaklıkları değişkendir. Kış uykusuna yatarlar.

✔ Dış döllenme dış gelişme görülür.

Örnek: kurbağa ve semender

3) Sürüngenler:

✔ Genellikle karada yaşarlar. Suda yaşayan türleri de vardır.

✔ Genellikle ılıman iklim kuşağında yaşarlar.

✔ Akciğer solunumu yaparlar.

✔ Vücutları keratin içeren ya da kemikleşmiş pullarla kaplıdır. Bu pullar deriyi korur.

✔ Kalpleri 3 odacıklıdır. Kirli ve temiz kan kalpte karıştığından vücutlarına karışık kan gider. (Timsahlarda 4 odacıktır. Ancak vücuda gene karışık kan gider.)

✔ Soğukkanlı canlılardır. Vücut sıcaklıkları değişkendir. Kış uykusuna yatarlar.

✔ Azotlu boşaltım atıkları ürik asittir.

✔ İç döllenme dış gelişme gösterirler. (Bazılarında iç gelişme görülür. Bazı bukalemunlar..)

ÖRN: Kaplumbağa, Bukalemun, Timsah, Yılan, Kertenkele…

4) Kuş:

✔ Vücutları kuşlara özgü olan tüylerle kaplıdır. Vücutlarını kaplayan tüyler, ısı yalıtımı sağlar. Kanatlarındaki tüyler ise uçmayı sağlar. Bütün kuşların kanatları olmasına rağmen, her kuş uçamaz. Ayrıca, belirli bölgelerinde pullarda vardır.

✔ Ön üyeleri kanat haline dönüşmüştür.

✔ Dişleri yoktur. Ağız, gaga halini almıştır. Gaga yapısı kuşun beslenme şekline göre farklılaşmıştır.

✔ Akciğer solunumu yaparlar. Akciğerlerine bağlı hava keseleri bulunur. Bu keseler hem solunuma yardımcı olur hem de kuşun daha hafif olmasını sağlayarak uçmasını kolaylaştırır.

✔ Azotlu boşaltım atıkları ürik asittir.

✔ Zar yapılı diyaframları vardır.

✔ Kalpleri 4 odacıklıdır. Temiz ve kirli kan hiçbir şekilde birbirine karışmaz.

✔ Sıcakkanlı canlılardır. Vücut sıcaklıkları sabittir.

✔ İç döllenme dış gelişme görülür. Yumurtlarlar. Kuluçkaya yatarlar. Yavru bakımı vardır. 

ÖRN: Papağan, Tavuk, Deve Kuşu, Baykuş, Penguen, Pelikan, Tavus Kuşu, Hindi, Kartal, Atmaca, Serçe…

5) Memeliler:

✔ Hayvanlar ve diğer alemlerin en gelişmiş sınıfıdır.

✔ Dünyanın her yerinde dağılış göstermişlerdir.

✔ Sularda ve karalarda yaşarlar.

✔ Vücutları kendilerine özgü kıllarla kaplıdır.

✔ Akciğer solunumu yaparlar.

✔ Azotlu boşaltım atıkları üredir.

✔ Kastan yapılı diyaframa sahiplerdir.

✔ Kalpleri 4 odacıklıdır. Temiz ve kirli kan hiçbir zaman birbirine karışmaz.

✔ Sıcakkanlı hayvanlardır. Vücut sıcaklıkları sabittir.

✔ Olgun alyuvarlar hücrelerinde çekirdek ve organel bulunmaz.

✔ İç döllenme iç gelişme gösterirler. ( gagalı memeliler hariç..)

✔ Yavru bakımı vardır.

✔ Dişilerde süt bezleri gelişmiştir. Yavrularını sütle beslerler.

✔ Memeli canlılar embriyolardaki gelişme şekillerine göre üçe ayrılırlar.

a) Gagalı Memeliler: Gagaları vardır. İç döllenme dış gelişme yaparlar. Yumurtlayarak ürerler. Yumurtadan çıkan yavru sütle beslenir.

Örnek: Ornitorenk..

b) Keseli Memeli: Plasenta taşımadıklarından yavru, gelişimini tamamlayamadan doğar. Annenin kesesine yerleşerek burada sütle beslenerek gelişimini tamamlar.

Örnek: Koala, Kanguru…

c) Plasentalı Memeli: En fazla memeli türünü barındıran gruptur. Anne karnında gelişmekte olan yavru ile anne arasında plasenta denilen organ oluşur. Bu yapı doğuma kadar yavrunun beslenmesini sağlar. Bu nedenle gebelik süresi keseli memelilerden daha uzun sürer.

Örnek: Kirpi, Kedi, İnsan, Maymun, Ayı, Tavşan, Lemur…

Omurgalı Hayvanlar

Tablet Versiyonu

Özel Ders

Sorular

1) Aşağıdaki özelliklerden hangisinin bir canlıda tespit edilmesi, omurgalı olduğunu kanıtlamada kullanılabilir?

A) Kapalı kan dolaşımına sahip olma

B) İç iskelet taşıma

C) Hemoglobin pigmentine sahip olma

D) Azotlu boşaltım atığı atma

E) Notokord bulundurma

2) Amfibilerde görülen;
    I. Solungaç solunumu yapma

    II. Metamorfoz geçirme

    III. Dış döllenme dış gelişme gösterme

özelliklerden hangileri balıklarda da görülür?

A) Yalnız II          B) Yalnız III          C) I ve II
               D) I ve III                  E) II  ve III

3) Aşağıdaki canlılardan hangisinin vücudunda keratinleşmiş pullar bulunur?

A) Halkalı solucan            B) Yılan       C) Mürekkep balığı
                D) Derisi dikenli           E) Semender

4) Aşağıdaki özelliklerden hangisi kuşlar sınıfındaki canlılarda görülmez?

A) Tüy ve pullardan oluşmuş vücut örtüsü

B) Akciğer solunumu yapma

C) Boşaltım atığı olarak üre atma

D) 4 odacıklı kalbe sahip olma

E) Sıcakkanlı olma

5) Aşağıdaki canlılardan hangisi gebelik süresince yavrusunu plasenta aracılığı ile besler?

A) Penguen         B) Köpek balığı         C) Ornitorenk
             D) Yarasa             E) Kertenkele

 

6) I. Vücut örtüsünün kıllarla kaplı olması

    II. Diyaframa sahip olma

    III. Akciğerlerine bağlı hava keseleri taşıma

    IV. Yavrusunu sütle besleme

Yukarıda verilen özelliklerden hangileri memelilere özgü özelliklerdir?

A) I ve III                B) I ve IV                 C) I, II ve III
               D) II, III ve IV        E) I, II, III ve IV

Önceki konu: Omurgasız Hayvanlar

Sıradaki konu: Virüsler

Selin Hoca YouTube kanalında ve selinhoca.com üzerinde bulunan tüm materyaller (video, ders notları, logo) telif hakları Selin Akay Yenilmez ve

Ali Rifat Yenilmez'e aittir.  Materyallerin ticari olarak başka yerlerde kullanılması durumunda  yasal işlem başlatma hakkı saklı tutulmaktadır.

Bu site en iyi performansı Google Chrome tarayıcıda vermektedir.

  • Twitter
  • YouTube
  • Instagram