Sıradaki konu: Eşeye Bağlı Kalıtım

Kontrol Çaprazlaması  -
Eş Baskınlık  - Çok Allelik -
Kan Grupları

PDF Köşesi

KONTROL ÇAPRAZLAMASI 

✔ Baskın fenotipli bir bireyin genotipini bulmak amacı ile aynı karakter bakımından çekinik fenotipli bir bireyle çaprazlanmasına kontrol ya da test çaprazlaması denir.

✔ Kontrol çaprazlaması ile istenilen türler ıslah edilebilir.

EŞ BASKINLIK (KODOMİNANTLIK)

✔ Allel genler arasındaki baskınlığı eşit olması durumudur.

✔ Aralarında eş baskınlık olan genler heterozigot durumdayken birbirleri üzerine baskınlık kuramazlar. Bu durumda her iki geninde özelliğini taşıyan üçüncü bir fenotip meydana gelir.

✔ İnsanlarda görülen AB ve MN kan grubu eş baskınlık sonucu oluşmuştur.

ÇOK ALLELLİK

✔ Bir karakterin oluşumundan sorumlu allel sayısının ikiden fazla olmasıdır.

✔ Diploit kromozomlu hücrelerde bir karakterin oluşumu ile ilgili en fazla iki çeşit allel bulunabilir.

✔ Genotip Çeşit Sayısı: n(n+1)/2

✔ Fenotip Çeşit Sayısı: n (alleller arasında eş baskınlık varsa; n+eş baskınlık durumları)

KAN GRUPLARI

AB0 KAN GRUBU

✔ İnsanlarda kan nakillerinde görev alan kan gruplarından biridir.

✔ A, B ve 0 geninin çok allelliği ile kontrol edilir.

✔ A geni ile B geni birbirine eş baskındır. 0 geni ise çekinik gendir.  A = B > 0

✔ Genlerin farklı genotipler ile yan yana gelmesi ile 4 farklı fenotipte kan grubu oluşur. (A, B, AB ve 0)

Antijen (Aglütinojen): Bir canlıya dışarıdan giren yabancı proteindir.

 

Antikor (Aglütinin): Bağışıklık sisteminin antijene karşı ürettiği protein yapılı savunma proteinidir.

RH KAN GRUBU

✔ İnsanlarda kan nakillerinde dikkat edilen diğer kan grubu Rh dır.

✔ Rh proteinine sahip olmak (R), Rh proteinine sahip olmamaya (r) tam baskındır.   R>r

KAN UYUŞMAZLIĞI (ERİTROBLASTOSİS FETALİS)

✔ A-B-0 kan grubu farketmeksizin, annenin Rh (-), babanın Rh (+) ve çocuğun Rh (+) olması durumudur.

✔ Annenin  kanında  bulunan D antikoru, çocuğa geçerek çocuktaki Rh antijenlerini çökeltmeye başlar, bu durumda çocukta ölü doğum, düşük ya da sakatlıklar görülebilir.

✔ Bu durumdan korunmak için kan uyuşmazlığı ihtimali olan ailelerde annenin hamilelik döneminde aşı olması gerekmektedir.

Tablet Versiyonu

Özel Ders

Sorular (Kontrol Çaprazlaması - Eş Baskınlık -

Çok Allelik) 

1) Sarı ve düzgün tohumlu bir bezelyenin aşağıdaki bezelyelerden hangisi ile çaprazlanması sonucunda canlının genotipi belirlenebilir?

A) Sarı ve buruşuk bezelye         

B) Yeşil ve düzgün bezelye

C) Yeşil ve buruşuk bezelye        

D) Sarı ve düzgün bezelye

E) Düzgün ve buruşuk bezelye

2) M kan gruplu bir kadın ile N kan gruplu bir erkeğin çaprazlanması sonucunda oluşabilecek F1 ve F2 dölünün genotip ve fenotip oranları nedir?

3) Eş baskınlık ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) Allel genlerin baskınlıkları eşittir.

B) Heterozigot durumda her iki genin de özelliğini taşıyan fenotip birey oluşur.

C) Genotip ayrışım oranı 1:2:1 dir.

D) Fenotip ayrışım oranı 3:1 dir.

E) Heterozigot bireylerde iki farklı allel vardır.

4) Farelerde kürk renginin oluşumundan sorumlu 5 farklı allel vardır. Alleller arasındaki baskınlık ilişkisi aşağıda verilmiştir.

                                    A1<A2<A3=A4<A5

Buna göre, farelerde kürk renginin oluşumu ile ilgili kaç farklı genotip ve fenotip vardır?

5) İnsanlarda üç farklı kan grubu vardır.

I. A, B ve 0 Sistemi: Aralarında A = B > 0 ilişkisi bulunan 3 allel ile

II. M, N Sistemi: Aralarında M = N ilişkisi bulunan 2 allel ile

III. Rh Sistemi: Aralarında R > r ilişkisi bulunan 2 allel ile

kontrol edilir.

Buna göre, insanlarda kaç farklı fenotipte kan grubu görülebilir?

A) 6           B) 12         C) 18           D) 24            E) 36

Sorular (Kan Grupları)

1) Heterozigot A kan gruplu bir erkek ile heterozigot B kan gruplu bir kadının doğacak çocukları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenemez?

A) A kan gruplu çocukları heterozigottur.

B) Çekinik fenotipte çocuklarının olma olasılığı ¼ ’tür.

C) B kan gruplu çocukları homozigottur.

D) Annesi ile aynı fenotipte çocuğun oluşma olasılığı ¼ ’tür.

E) Antijen taşımayan çocukları olabilir.

 

 

2) İki kardeşten birinin kan grubu AB diğerinin ise 0 dır.

Buna göre bu kardeşlerin ebeveynlerinin kan grubu fenotipleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

           Anne             Baba

A)          0                    AB

B)         AB                  AB

C)          A                     0
D)          B                     0

E)          A                     B

3) 0 kan gruplu bir çocuğun annesinin B kan grubu olma ihtimali kaçtır?

A) 1/2      B) 1/3       C) 1/4       D) 1/6         E) 1/8

4) Homozigot A kan gruplu bir bireyin;

I. A
II. B
III. AB
IV: 0

verilen kan grubu fenotiplerinden hangilerine sahip çocuğu olabilir?

A) Yalnız I             B) I ve III           C) II ve III

              D) II ve IV             E) III ve IV

5) A Rh+ bir anne ile B Rh+ bir babanın 0 Rh- çocukları vardır. Bu ailenin doğacak 2. çocuğunun ABRh- kan grubunda olma ihtimali kaçtır?

A) 1/4          B) 3/4       C) 3/8        D) 1/16        E) 3/16

 

6) 0Rh(-) kan gruplu bir birey ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Çekinik fenotiplidir.

B) Homozigottur.

C) Antijen taşımaz.

D) İki farklı antikor taşır.

E) İki farklı allel taşır.

7) Aşağıda kan grubu genotipleri verilen ailelerden hangisinde kan uyuşmazlığının görülme ihtimali %50’dir?

       Anne          Baba

A)    A0RR          00rr

B)    BBrr            ABRR

C)    ABRr           A0Rr

D)    00rr             B0rr

E)    B0rr            A0Rr

 

8) Kan uyuşmazlığı görülen bir aile ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) Anne -, baba + kan grupludur.       

B) Anne ve babanın kan grupları farklıdır.       

C) Anne ile çocuğun kan grupları aynıdır.      

D) Babada Rh antijeni üretimi vardır.         

E) Baba ile çocuğun kan grupları aynıdır.

31) Kontrol Çaprazlaması - Eş Baskınlık - Çok Allelik

32) Kan Grupları

ÖDK - Kontrol Çaprazlaması

ÖDK - Eş Baskınlık - Çok Allelik - Kan Grupları