DOLAŞIM SİSTEMİ - KAN

KAN

✔ Plazma ve hücreler olmak üzere iki kısımda incelenir.

✔ Kanı santrifüjden geçirdiğimizde hücreler dibe çökerken, plazma kısmı üstte kalır. (Fibrin(pıhtı) dipte kalır.)

Kan Plazması

✔ Kan dokusunun ara maddesidir.

✔ Su, iyonlar, plazma proteinlerinden (albümin, fibrinojen, globülin, antikorlar) oluşur.

Kan Hücreleri

Eritrositler (Alyuvarlar):

✔ İlk oluştuklarında organel ve çekirdeklere sahipken dolaşıma katıldıklarında organel ve çekirdeklerini kaybederler ve damar dışına çıkamazlar. Organel ve çekirdek taşımayan bu alyuvar hücrelerine olgun alyuvar hücresi denir.

✔ Laktik asit fermantasyonu yaparlar.

✔ Yapılarında kana kırmızı renk veren hemoglobin bulunur. Bu sayede O2 ve CO2 taşıyabilirler. (Organel ve çekirdeklerini kaybetmelerinin sebebi daha fazla solunum gazı taşıyabilmeleri içindir.)

✔ Hücre zar yüzeyinde bulunan antijenler ile kan nakillerinden önemli olan kan grubunu belirler.

✔ Bölünemez ve kendilerini yenileyemezler.

✔ Fetüste 3-5. aylarda karaciğer ve dalakta daha sonra kırmızı kemik iliğinde üretilir.

✔ Üretimi böbrekler ve çok az miktarda karaciğer tarafından üretilen eritropoietin hormonu tarafından düzenlenir.

✔ Ömürleri yaklaşık 120 gündür. Parçalanacakları zaman dalak ve karaciğerde (kupfer hücreleri) demir kısmını ayırır. Geri kalan kısmı ise makrofajlar tarafındna parçalanarak bilirübine oluşturur. Bilirübin ise safra yapımında kullanırlır. Ayrılan demir kısmı ise yeni alyuvar yapımına katılır.

✔ Hava basıncının düşük olduğu yükseklere çıkıldıkça oksijen miktarı azalacağından sayılar artar.

Lökositler (Akyuvarlar):

✔ Renksiz ve çekirdekli olan aktif hareket edebilen hücrelerdir ve bazı çeşitleri damar dışına çıkarak da görev yapabilir.

✔ Fagositoz yaparak ve antikor üreterek vücudun savunmasında rol oynarlar.

✔ Bölünemez ve kendilerini yenileyemezler.

✔ Kemik iliği ve lenf düğümlerinde üretilirler.

✔ Ömürleri çeşitlerine göre değişir. Birkaç saat ya da birkaç gün olabilir.

✔ Dalak ve karaciğerde parçalanır.

✔ Enfeksiyon durumlarında sayıları artar. Genel olarak çocuklarda daha fazla sayıda bulunabilirler.

Kan Pulçukları (Trombositler):

✔ Kemik iliğindeki iri yapılı hücrelerin (megakaryosit) parçalanması ile oluşan kandaki en küçük parçacıklardır. Megakaryositlerin parçalanması ile oluştuklarından çekirdekleri yoktur.

✔ Kanın pıhtılaşmasını sağlarlar.

✔ Ömürleri yaklaşık 10 gündür.

✔ Dalak ve karaciğerde parçalanırlar.

✔ Kan kayıplarında sayıları artar.

Kanın pıhtılaşması

1) Dokuda ve kan damarlarında zedelenme olur.

2) Trombositler zedelenmenin olduğu bölgeye gelerek tıkaç oluşturur.

3) Pıhtılaşma faktörleri salgılanır. Bu maddeler karaciğerin ürettiği protrombini trombin haline dönüştürür.

✔ Trombositlerden salgılanan tromboplastin

✔ Hasar gören damar çeperinden salgılanan tromboplastin

✔ Plazmadaki Ca, K vitamini ve enzimler

4) Trombin, fibrinojeni fibrin haline dönüştürür.