ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ - HASTALIKLAR

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ

​

✔ Çevresel sinir sistemi (ÇSS), merkezi sinir sistemine (MSS) bilgi ileten ve ÇSS den aldığı bilgiyi efektör organlara ileten sinir sistemi bölümüdür.

✔ MSS dışındaki, vücuda dağılmış olan sinir hücrelerinden oluşmuştur. Duyu ve motor nöronların tamamı ÇSS’yi oluşturur.

✔ Omurilikten çıkan sinirler (omurilik sinirleri) 31 çifttir. Bu sinirler omurlar arası boşluklardan dışarı dallanır.  Tüm vücuda dağılır. Bunlardan en uzunu bacaklara giden siyatik siniridir.

✔ Beyinden çıkan sinirler (beyin sinirleri) 12 çifttir. Bu sinirler baştaki ve gövdenin üst kısmındaki  organlara dağılır. Kafa sinirlerinin 10.suna vagus  siniri denir. Vagus, karın ve göğüs boşluğundaki  organlara giderek bu organların çalışmasını  düzenler.

Duyu Bölümü: ÇSS’nin, duyu nöronlarından oluşan kısmıdır.

Motor Bölümü: ÇSS’nin motor nöronlarından oluşan kısmıdır. Somatik ve otonom olmak üzere iki kısımda incelenir.

​

Somatik Sinir Sistemi

✔ Bilinçli olarak yapılan hareketleri kontrol eden ÇSS’dir.

✔ İskelet kaslarına uyarı taşır.

✔ Somatik sinirlerin hücre gövdeleri beyin ve omurilikte bulunurken, aksonları ise iskelet kaslarına ulaşır.

✔ Aksonları miyelinlidir. İmpuls iletimi oldukça hızlıdır.

​

Otonom Sinir Sistemi

✔ İstemsiz olarak gerçekleştirilen olayları kontrol eden ÇSS’dir.

✔ Düz kaslara, kalp kasına, bezlere, iç organlarına ve kan damarlarına uyarı taşır.

✔ Beyin zarar görse bile otonom sinir sistemi çalışıyorsa insan yaşamı devam eder. Bu durumda bilinçli davranışlar yapılamaz. Bu olaya bitkisel hayat denir.

✔ Otonom sinir sistemi iki bölümde incelenir. Bunlar sempatik ve parasempatik sinir sistemidir.

✔ Organlar genellikle her iki otonom sinir sistemine de bağlı olarak çalışır. Birine bağlı olarak da çalışanlar vardır.

✔ Bu sinirlerin organlardaki etkileri zıttır. (antagonist)

✔ Salgıladıkları nörotransmitter maddelerde farklıdır.​​

​

MS (MULTİPLE SKLEROZ)

✔ Sebep: MSS nöronlarının miyelin kılıflarına bağışıklık hücrelerinin saldırması sonucunda uyarı iletiminin bozulmasıdır.

✔ Sonuç: Net bir belirtisi yoktur. Hastalık bozulan miyeline sahip olan nöronun görevine göre belirti verir.

✔ Tedavi:  Kortizonlu ilaçlar ve hastanın geçirdiği atağa göre tedavi gerçekleştirilir.

​

ALZHEİMER

✔ Sebep: Genetik, beyinde protein birikimi, beyin hücrelerinin ölmesi… gibi sebepler nedeni ile beyin hücrelerin aktivitesini yerine getirememesidir. Yaş ilerledikçe ortaya çıkma ihtimali artmaktadır. Ancak tam olarak sebebi bulunamamıştır.

✔ Sonuç: Zihinsel ve sosyal yetenekler kaybolur.

✔ Tedavi: Tedavisi hala araştırılmaktadır. Ancak ilaçlar ile yavaşlatılmaya çalışılmaktadır.

​

PARKİNSON

✔ Sebep: Beyinde dopamin eksikliği ile ortaya çıkan hareketi düzenleyen beyin bölümünde meydana gelen bozukluktur. Beyin iltihabı, bazı ilaçlar ya da travma geçirmenin sebep olabileceği düşünülse de tam olarak sebebi bilinememektedir.

✔ Sonuç: Hastada kontrol edilemeyen titremeler görülür.

✔ Tedavi: Kronik bir hastalıktır. Başlangıç aşamasında ilaç ile tedavi edilebiliyor.

EPİLEPSİ (SARA)

✔ Sebep: Çeşitli nedenlerle bir grup beyin hücresinde meydana gelen anormal elektrik yayılması sonucu bilinç kaybına neden olan beyin bozukluğudur.

✔ Sonuç: Hastada impuls iletiminin yavaşlamasına bağlı olarak nöbet görülür.
✔ Tedavi: İlaç…

​

DEPRESYON

✔ Sebep: Beyin bozukluğudur. Duygu, düşünce ve vücudu etkileyebilir.

✔ Sonuç: Depresyonun boyutuna göre değişiklik gösterir. Hastalarda yemek yeme bozukluğu, uyku bozukluğu görülebileceği gibi intihar eğilimi de görülebilir.

✔ Tedavi: İlaç ve psikolojik tedavi.

ÇOCUK FELCİ

✔ Sebep: Omurilikteki kasların çalışmasını sağlayan nöronun Polio virüs tarafından enfekte olmasıdır. Hastaların dışkısı ile bulaşır.

✔ Sonuç: Felç.

✔ Tedavi: Tedavisi yoktur. Aşılama ile korunulabilir.