BOŞALTIM SİSTEMİ - ORGANLAR

Boşaltım Sistemi

✔ Metabolizma olayları sonucu meydana gelen, canlı için zararlı ve ihtiyaç duyulmayan maddelerin organizmalar tarafından dışarı atılmasına boşaltım, boşaltımda görev alan organların oluşturduğu sisteme boşaltım sistemi denir.

✔ Boşaltım sisteminin asıl organları böbreklerdir. Bunun dışıdaki; deri, karaciğer, akciğer, anüs boşaltım organı olarak kabul edilmez.

Boşaltım Maddeleri

​

Su ve Karbondioksit

✔ Monomerlerin solunumla parçalanması sonucunda oluşur.
✔ Su --> Deri, akciğer, böbrekler ve anüs ile atılabilir.

✔ CO2 --> Akciğerler ile atılır.

Azotlu Boşaltım Atıkları

✔ Aminoasitlerin solunumla yıkılması sonucu ya da diğer monomerlere dönüşmesi sonucunda amonyak oluşur.

✔ Amonyağın zehir oranı yüksek olduğundan bol su ile seyreltilerek vücuttan uzaklaştırılır.

✔ Canlıların su ile olan ilişkisi boşaltım atıklarının katılığını belirler. Suya bağımlılık azaldıkça boşaltım maddeleri katılaşmaya başlar.

✔ Amonyak insanlarda üreye dönüştürülerek (az miktarda ürik aside de) atılır. Böylece boşaltım sırasında daha az su atılmış olur.

✔ Amonyak, karaciğerdeki kupfer hücrelerinde ornitin devri ile üreye çevrilir.

✔ Boşaltım sistemi ve deri ile vücuttan uzaklaştırılır.

Diğer Maddeler

✔ Birçok yoldan vücuda girmiş ve vücut tarafından kullanılmış ilaç, zehir ve tuz gibi maddeler boşaltım atıklarıdır.

✔ Ayrıca; Na, K, Ca, Cl gibi iyonlar, metabolizma sonucu oluşan HSO4, HCO3, H+, fosforik asit, kreatin ve kreatinin de boşaltım maddeleridir.

​​​

BOŞALTIM ORGANLARI

✔ İnsanda boşaltım sistemi böbrek, üreter, idrar kesesi (mesane) ve üretradan oluşur.

Böbrek

✔ Sağlıklı bir insanda bir çift böbrek bulunur.

✔ Her böbreğin üstünde bir böbrek üstü bez bulunur. Böbrekle bez arasında yağlı bir doku vardır. Böbrek üstü bez ile böbrek arasında doğrudan bir bağlantı yoktur.

✔ Böbreklerin çukur bölgesinden böbreğe kan, lenf damarları, sinirler ve idrar kanalları girer.

Böbreğin Görevleri

✔ Kanın pH’ını düzenler.

✔ Kan bileşimini sabit tutar.

✔ Hormon salgılar. (Eritropoietin: Kemik iliğini uyararak alyuvar üretimini sağlar.)

✔ Uzun süreli açlık durumunda protein ve yağlardan karbonhidrat üretimini sağlar.

✔ Homeostasiyi sağlar.

✔ Boşaltım atıklarını uzaklaştırır.

​

Böbreğin Dıştan İçe Yapısı

Korteks (Kabuk) : Süzme birimleri (nefron) vardır.

Medulla (öz) : Nefronların uzantıları uzanır.

Havuzcuk (pelvis) : Böbreğin tam ortasında bulunan huni şeklinde yapıdır. Süzülme ile oluşan idrar burada toplanarak üretere aktarılır.

​

Üreter

✔ Her bir böbrekten çıkarak idrarı mesaneye götürür.

Mesane (İdrar Kesesi)

✔ İçi boş, düz kastan yapılmış bir kesedir.

✔ İdrarın keseye geldiği bölgelerde idrarın geri dönmesini engelleyen kapakçıklar bulunur.

✔ Dolduğunda gerilen duvarların yapısında bulunan sinir uçları beyne impulslar gönderir ve kesenin kasılmasını sağlar.

Üretra

✔ İdrarın dışarı atıldığı yerdir.

✔ Erkeklerde üreme sistemi ile bağlantısı vardır.