BİTKİLERDE ÜREME 2

TOHUM

​

✔ Döllenme olayının ardından tohum taslağı tohuma dönüşür.

✔ Bir tohumun yapısında embriyo, endosperm ve tohum kabuğu olmak üzere üç tane yapı bulunur.

Embriyo: Zigotun gelişmesiyle oluşur. Yapısında embriyonik kök, embriyonik gövde ve çenek vardır. Çenek endospermden aldığı besini embriyoya aktarır. Embriyonik gövde ve kök gelişerek gerçek kök ve gövdeyi oluşturur.

Tohum kabuğu: Tohum taslağının dış hücreleri tarafından oluşturulur. Tohumu dış etkilerden korur.

Endosperm; Döllenmenin ardından oluşan triploit hücre besin maddelerini depolamaya başlar ve endosperm haline gelir. Endosperm, çimlenme süresince embriyonun beslenmesini sağlar. Bazı dikotil bitkilerde çenekler, endosperm içindeki besini alarak çok fazla büyür ve endospermin yok olmasına neden olur.

​

MEYVE

​

✔ Döllenmeden sonra yumurtalığın gelişmesi sonucu oluşur.

✔ Tohumu korur ve yayılmasına yardım eder.

✔ Meyveler oluşumuna göre iki şekilde sınıflandırılır.

Basit Meyve: Tek bir yumurtalıktan oluşan meyvedir.  üzüm, erik…

Bileşik Meyve: Bir veya birden fazla çiçeğin yumurtalıklarının gelişmesiyle oluşan meyvedir.   çilek, ananas…

​

ÇİMLENME VE GELİŞME

​

✔ Embriyonun su kaybetmesi ile embriyo metabolizması durur. Embriyo dormansi haline geçer.

✔ Bitkinin dormansi halinde kalması abisisik asit hormonu, dormansiden çıkması ise giberellin hormonu sayesinde olur. Dormansinin kırılma şartları bitki türüne göre farklılık gösterir.

✔ Tohum içindeki embriyonun uygun koşullarda dormansinin bozularak genç bitkiyi oluşturmak için geçirdiği değişimlere çimlenme denir.

✔ Çimlenmenin yapılabilmesi için uygun sıcaklık, su ve oksijen şarttır.

✔ Çimlenme sırasında sadece solunum yapılır. Fotosentez yapılmaz.

✔ İlk yapraklar oluşuncaya kadar embriyo için gerekli besin endospermden sağlandığından tohumun kuru ağırlığında azalma olur. İlk yapraklar çıkınca çimlenme sonlanır ve bitki fotosentez yaparak beslenmeye başlar.

✔ Tohum hücreleri  tohum kabuğu çatlayana kadar etil alkol fermantasyonu daha sonra ise oksijenli solunum yapar.

​

Çimlenme Basamakları

✔ Tohum su emerek şişer ve tohum kabuğu çatlar.

✔ Embriyo hücrelerinin enzimi aktif hale geçer ve giberellin hormonu sentezlenir.

✔ Giberellin, absisik asitin etkisini ortadan kaldırır ve amilaz enzimi faaliyete geçer.

✔ Endospermde depolanan besinler kullanılarak solunum yapılır ve ATP üretilir.

✔ Tohum kabuğundan önce, embriyonik kökten gelişen ilk kök çıkar. Yerçekimine doğru büyür. Bu kısım zamanla gerçek kökü oluşturur.

✔ Toprak üstünde doğru ise embriyonik gövdeden gelişen gövde çıkar. İlk yapraklar çıkınca fotosentez başlamış olur.

✔ Fotosentez yapmaya başlamış bir bitkide çimlenme tamamlanmıştır.

✔ Çift çenekli bitkilerde (bezelye hariç) çenekler çimlenirken toprak üstünde kalır.

✔ Tek çenekli bitkilerde çenekler çimlenirken toprak altında kalır.