İnsanda Üreme Sistemi

ERKEK ÜREME SİSTEMİ

  • Sperm üretimi

  • Hormon salgılama olaylarının gerçekleştirildiği yerdir.

Erkek Üreme Sistemi;

  • Testis

  • Sperm taşıyan kanallar

  • Yardımcı bezler

  • Penis (eşey organı) olmak üzere 4 kısımdan oluşur.

1) TESTİS (ER BEZİ):

Sağlıklı bir erkekte penisin sağında ve solunda olmak üzere iki tane testis bulunur.

  • Sperm üretimi

  • Hormon salgılama görevleri vardır.

Testislerin içinde kıvrımlı bir yapıya sahip olan SEMİNİFER TÜPÇÜKLERİ bulunur. Bu yapılar içerisinde SPERMATOGONYUMLAR yer alır. Ergenlikle beraber spermatogenez başlar. Spermatitler oluşur. Spermatitler dölleme ve hareket etme yeteneği olmayan üreme hücreleridir. Seminifer  tüpçükleri içerisinde SERTOLİ HÜCRELERİ vardır. Bu hücreler inhibin hormonu üretir. Ayrıca spermlerin beslenmesi ve korunmasında görev alır. Seminifer tüpçüklerinin arasında LEYDİG HÜCRELERİ bulunur. Bu hücreler testesteron hormonu salgılanır. Testisler ilk oluştuklarında karın boşluğu içerisindedir. Daha sonra fetüs halinde iken testisler SKROTUM içerisinde vücut dışına çıkar. Bunun sebebi spermatogenezin vücut sıcaklığında gerçekleştirilememesidir. Skrotumun sıcaklığı vücut sıcaklığından 1-2 derece düşüktür.

2) SPERM TAŞIYAN KANALLAR:

A) EPİDİDİMİS: Testislerin üzerinde bulunan kanallardan oluşmuş yapıdır. Testiste üretilen spermatitler epididimise giderek burada 20 gün kadar  kalır. Dölleme ve hareket yeteneği kazanır. (Spermatitler, sperm halini alır.)

B) VAS DEFERANS (SPERM KANALI): Spermleri penise taşıyan kanaldır. İdrar torbası üzerinden üretra ile birleşir.

C) ÜRETRA: Penis içerisinde bulunur. Boşaltım sistemi ve erkek üreme sisteminin sonudur. Hem idrarın hem de spermlerin dışarı atılmasını sağlar.

3) YARDIMCI BEZLER:

Sağlıklı bir erkekte;

  • bir çift COWPER BEZİ,

  • bir çift SEMİNAL KESE ve

  • bir tane PROSTAT BEZİ bulunur. Bu üç bez beraberce çalışarak SEMİNAL SIVIYI üretir.

Seminal sıvı;

  • Spermlerin beslenmesini

  • Spermlerin hareket etmesini

  • Spermlerin dişi vücuduna girdiğinde, dişi üreme sisteminin asidik salgılarından korunmasını sağlar.

Seminal sıvı bazik özellikte olan bir sıvıdır. Prostat bezi, seminal sıvıyı üreten en büyük yardımcı bezdir. Prostat bezinin en önemli görevi, sperm vas deferanstan üretraya geçtiğinde üreteri tıkayarak idrarın üretraya geçişine engel olmaktır. Böylece sperm  ile idrar birbirine asla karışmaz.

4) PENİS (EŞEY ORGANI):

Sperm ve idrarın dışarı atıldığı organdır. İçinden üretra geçer. Spermlerin dişi üreme sistemine aktarılmasını sağlar. Penisin yapısında süngerimsi bir doku bulunur. Bu doku cinsel ilişki sırasında kan ile dolarak penisi sertleşmesini sağlar. Bu sayede spermlerin dişi üreme sistemine aktarımı kolaylaşır.

ERKEK ÜREME SİSTEMİNİN ÇALIŞMASINDA GÖREV ALAN HORMONLAR

FSH (FOLİKÜL UYARICI HORMON):

  • Hipofiz bezinden salgılanır.

  • Testisleri uyarır.

  • Seminifer tüpçükleri içerisinde spermatogenezi başlatır.

  • Sertoli hücrelerinin inhibin hormonu üretmesini sağlar.

LH (LÜTEİNLEŞTİRİCİ HORMON):

  • Hipofizden salgılanır.

  • Testisleri uyarır.

  • Leydig hücrelerinden testesteron hormonu salgılanmasını sağlar.

FSH ve LH testesteron ve inhibin hormonu etkisi ile negatif geri bildiirim mekanizması ile kontrol edilir.

TESTESTERON HORMONU:

  • Leydig hücreleri tarafından LH etkisi ile salgılanır.

  • Spermtogenezin yapılmasını sağlar.

  • Erkeklere özgü ikincil eşey karakterlerinin oluşmasını sağlar.

İNHİBİN HORMONU:

  • Sertoli hücrelerinden salgılanarak FSH salgısının fazla salgılanmasını önler.

DÖLLENME

Dişi üreme sistemine giren sperm hücreleri yumurta hücresinin salgıladığı FERTİLİZİN sayesinde yumurta hücresini bulur. Akrozom zona yumurta hücresinin hücre zarını eritir. Sperm çekirdeği sentrozomla birlikte yumurta içerisine girer. Zona pellusida sertleşerek diğer spermleri engeller. Döllenme sonucunda ZİGOT oluşur. Oluşan zigot ilk bölünmelerini (segmentasyon) geçirir ve endometriyuma tutunur. Dişi bireyden alınan yumurta hücresi ile erkek bireyden alınan sperm hücresinin dış ortamda bir araya getirilerek döllenme yapılması ile oluşan zigotun dişi bireyin rahmine yerleştirilmesine TÜP BEBEK YÖNTEMİ denir. Bu yöntem doğal olarak gerçekleşmeyen döllenmenin laboratuvar ortamında gerçekleşmesini sağlar. Tüp bebek yöntemi tedavisinde özellikle spermlerin az olması ve dölleme yeteneklerinin zayıf olması durumunda döllenme yapay olarak gerçekleştirilir. Sperm yumurta içine yerleştirilir. Bu yönteme MİKROENJEKSİYON YÖNTEMİ denir.

İnsanda Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar

  • Cinsel ilişki sırasında korunulmaması

  • Vajinanın asidik ortamının bozulması

  • Mantar gibi bazı mikroorganizmalar özellikle dişi bireylerde hastalığa yol açar.

 

Bu hastalıklardan bazıları bulaşıcı hastalıklardır.

  • AİDS

  • Frengi

  • Bel soğukluğu

  • HPV nin neden olduğu rahim ağzı kanseri cinsel yol ile bulaşan hastalıklardır.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak amacı ile prezervatif kullanmak ve tek eşliliği tercih etmek gerekir. Düzenli olarak doktor kontrolü yaptırmak üreme organlarının sağlığı için önemlidir.

Frengi: Bakteri hastalığıdır. Cinsel yol ile bulaşır. Hamile anneden bebeğe de geçebilir. 3 aşamada insana etki eden bir hastalıktır. Tedavi edilmezse son aşamasında ölümcül olabilir.

AIDS: Virüs hastalığıdır. HIV, kan ve cinsel yolla bulaşır. Hamile anneden bebeğe de bulaşabilir. Hasta bireyin bağışıklık hücrelerini kullanarak canlının bağışıklığı yok eder. Ölümle sonuçlanır.

Bel Soğukluğu: Bakteri hastalığıdır.  Hamile anneden bebeğe de bulaşabilir. Akıntılı bir iltihaba neden olur. Tedavi edilmediği durumlarda kısırlığa neden olur.

HPV: 100den fazla çeşidi olan kadınlarda rahim ağzı kanserine yol açabilen bir virüstür.

Aile Planlaması

Her ailenin fizyolojik ve ekonomik nedenler doğrultusunda kaç tane ve ne zaman çocuk sahibi olacaklarını planlamalarına AİLE PLANLAMASI denir. Döllenmenin engellenerek istenmeyen gebeliklerin oluşmasını engellemek için birçok korunma yöntemi vardır.

Bunların en bilinenleri;

  • Prezervatif kullanılması

  • Doğum kontrol hapı kullanılmasıdır.